آیین‌نامه اجرایی حمل و نقل مواد خطرناک

كلیات و تعاریف
ماده 1ـ اصطلاحات به كار رفته در این آیین نامه به شرح زیر تعریف می شوند: 
الف ـ متصدی حمل و نقل: منظور از متصدی حمل و نقل در این آیین نامه، كلیه شركتها و مؤسسات حمل و نقل، سازمانها، كارخانجات و… اعم از دولتی و غیر دولتی می باشند كه به حمل و نقل محمولات خطرناك ( تولیدات یا مواد اولیه) مبادرت می ورزند.
ب ـ مواد خطرناك: موادی كه نسبت به بهداشت یا سلامتی انسان، حیوان و محیط زیست ذاتاً خطرزا بوده و مشمول یكی از طبقه بندی های نه گانه زیر می باشند:

طبقه یك: این طبقه به سه دسته تقسیم بندی می شود:

  • مواد و محصولات منفجره.
  • محصولات و كالاهایی كه با مواد منفجره انباشته گردیده اند. 
  • محصولات و كالاهایی كه ایجاد آتش سوزی و احتراق می نمایند.

طبقه دو: این طبقه مشتمل است بر گازهای تحت فشار مایع نشده و گازهای نامحلول تحت فشار.

طبقه سه: این طبقه مشتمل است بر مایعات قابل اشتغال.

طبقه چهار: این طبقه به سه دسته تقسیم بندی می شود:

  • جامدات قابل اشتعال.
  • موادی كه دارای قابلیت آتش سوزی و آتش افروزی خود به خود می باشند. 
  • موادی كه بر اثر تماس با آب یا مجاورت با رطوبت، گازهای قابل اشتعال تولید می كنند.

طبقه پنج: این طبقه به دو دسته تقسیم بندی می شود:

  • موادی كه باعث ایجاد زنگ زدگی می شوند.
  • پراكسیدهای آلی.

طبقه شش: این طبقه به دو دسته تقسیم بندی می شود:

  • محصولات سمی.
  • مواد و محصولات متعفن كه باعث ایجاد و نشر بیماریهای عفونی می گردند.

طبقه هفت: مواد رادیواكتیو.

طبقه هشت: مواد خورنده و اسیدها.

طبقه نه: مواد و محصولات خطرناك متفرقه.

فهرست و اقسام مواد خطرناك كه تحت هر یك از طبقات نه گانه فوق قرار می گیرند در زمینه « ز» این آیین نامه آمده است. همچنین در میان مواد خطرناك موضوع طبقات 2 و 4، موادی وجود دارند كه از حیث اهمیت خطر و نحوه حمل، علاوه بر مقررات كلی دارای شرایط خاصی هستند كه شرح هر یك از طبقات مذكور به ترتیب در ضمیمه «ح» و «ط» این آیین نامه آمده است.

ماده 2ـ انجام هر گونه عملیات حمل و نقل جاده ای مواد خطرناك از نقطه ای به نقطه دیگر در داخل كشور مستلزم رعایت مقررات و ضوابط مندرج در این آیین نامه می باشد.
تبصره ـ برنامه زمان بندی و مراحل اجرای مفاد آیین نامه به شرح زیر است:

1ـ كلیه شرایط و ضوابط مربوط به فصول اول و دوم این آیین نامه در خصوص كلیات و مقررات مربوط به عملیات بارگیری، حمل و نقل و باراندازی مواد خطرناك پس از تصویب آیین نامه لازم الاجراء می باشد.

2ـ كلیه شرایط و ضوابط فصل سوم آیین نامه در خصوص مقررات مربوط به وسائل نقلیه حامل مواد خطرناك حداكثر تا 1 سال پس از تاریخ تصویب آیین نامه لازم الاجراء می باشد. با وجود این مهلت رعایت مقررات مربوط به فصل سوم برای وسائل نقلیه حامل مواد سوختی در كشور 2 سال پس از تصویب آیین نامه است. 

3ـ كلیه شرایط و ضوابط فصل چهارم این آیین نامه در خصوص مقررات مربوط به راننده و كمك راننده وسائل نقلیه حداكثر تا شش ماه پس از تاریخ تصویب آیین نامه لازم الاجراء می باشد و كلیه متصدیان حمل و نقل موظفند ظرف مدت یاد شده اقدامات لازم را برای اجرای آن به عمل آورند. 
ماده 3 (اصلاحی 26/7/1383)ـ راننده وسیله نقلیه حامل مواد خطرناك باید همواره، حین عملیات حمل و نقل كالای خطرناك اسناد مربوط به خصوصیات و نحوه حمل این گونه كالاها را وفق ضمیمه «ب» این آیین نامه در اختیار داشته باشد تا هنگام درخواست مقامات ذی صلاح ارائه نماید. 

تبصره (الحاقی 26/7/1383) ـ در موارد حمل و نقل فرآورده های نفتی، فرم طراحی شده توسط شركت ملی پخش فرآورده های نفتی مشروط به درج موارد و اطلاعات مربوط، به عنوان ضمیمه «ب» موضوع این ماده تلقی شده و ارائه فرم یاد شده به ضمیمه بارنامه مربوط توسط رانند وسیله نقلیه حامل فرآورده های نفتی كفایت می كند.

ماده 4 ـ وسائل حمل و نقل حامل مواد و محمولات خطرناك باید در حین عملیات حمل و نقل كلیه نشانه ها و علائم مندرج در ضمیمه « الف» این آیین نامه را دارا باشند.
تبصره (الحاقی 26/7/1383) ـ به شركتهای حمل و نقل مهلت داده می شود تا نسبت به فراهم نمودن زمینه اجرای مفاد این ماده در خصوص حمل و نقل فرآورده های نفتی تا پایان سال 1383 اقدام نمایند.

ماده 5ـ فرستنده كالا و محصول خطرناك مكلف است پیش از تنظیم قرارداد حمل و نقل كالا، طی اظهارنامه ای مطابق فرم پیوست شماره یك از ضمیمه «ب» متصدی حمل و نقل را از خطرناك بودن محموله و همچنین نوع خطر و اقدامات احتیاطی كه باید در حین حمل و نقل كالای موصوف به عمل آید، مطلع نماید.
تبصره ـ چنانچه متصدی حمل و نقل از وجود كالای خطرناك آگاه نشده باشد، پس از وقوف به موضوع باید با هماهنگی سازمان حفاظت محیط زیست یا واحدهای تابعه آن و كسب اجازه مدعی العموم حوزه قضائی محل توقف نسبت به تخلیه محموله اقدام نموده یا به محل بارگیری عودت نماید. در این شرایط صاحب كالا مطابق قوانین و مقررات موجود مسؤول جبران كلیه خسارتها و هزینه هایی است كه از تحویل چنین كالایی به متصدی حمل و نقل، شخص ثالث یا دولت وارد گردیده است. 

ماده 6ـ در صورت عدم رعایت ضوابط و دستورالعمل های مندرج در این آیین نامه با تخلفات به شرح زیر برخورد خواهد شد:
الف ـ مؤسسات و شركتهای حمل و نقل جاده ای بر اساس ماده 13 مقررات و آیین نامه حمل و نقل بار و مسافر و مدت لغو پروانه فعالیت و تعطیلی شركتها و مؤسسات حمل و نقل جاده ای موضوع ماده 14 اصلاحیه قانون نحوه رسیدگی به تخلفات و اخذ جرائم رانندگی.
ب ـ رانندگان وسائل نقلیه بر اساس جداول جرائم رانندگی موضوع ماده 2 قانون نحوه رسیدگی بر تخلفات و اخذ جرائم رانندگی.
فصل دوم ـ مقررات مربوط به عملیات بارگیری، حمل و نقل و باراندازی مواد و محمولات خطرناك

ماده 7 (اصلاحی 26/7/1383)ـ چنانچه متصدی حمل و نقل قصد حمل مواد خطرناك را دارد كه در طبقه بندی مواد خطرناك تحت طبقات 1، 6، 8 و 9 شناسایی گردیده اند مكلف است جهت هماهنگی و تعیین مسیر مجاز تردد از مبدأ به مقصد و با اولویت جاده های خارج از شهرها به سازمان راهداری و حمل و نقل جاده ای یا سازمانهای تابعه مراجعه و ضمن ارائه درخواست كتبی به همراه اظهارنامه صاحب كالا، مجوز و مسیر عبور مواد خطرناك را دریافت نماید. 
تبصره ـ سازمان راهداری و حمل و نقل جاده ای می تواند مجوز عبور و مسیر حمل و نقل بعضی از مواد خطرناك را به صورت مدت دار ارائه نماید. 

ماده 8 (اصلاحی 26/7/1383) ـ وسیله نقلیه حامل مواد خطرناك صرف نظر از وزن و حجم محموله فقط در ساعات روز مجاز به تردد در جاده های كشور خواهد بود و باید قبل از پایان روز در پاركینگ مناسب توقف و تا آغاز روز بعد از حركت خودداری كند. در صورت لزوم سازمان راهداری و حمل و نقل جاده ای نقشه مسیری را كه وسیله نقلیه حامل مواد خطرناك برای رسیدن به مقصد باید طی كند و توقفهای غیر اضطراری بین راه در آن پیش بینی شده است را در اختیار متصدیان حمل و نقل قرار خواهد داد و راننده مكلف است وسیله نقلیه را در مسیر تعیین شده هدایت كند. در نقشه مورد بحث سعی خواهد شد كه وسیله نقلیه حتی المقدور از نقاط كم جمعیت و احیاناً جاده ای كمربندی شهرها عبور داده شود و توقفهای بین راه دور از وسائل نقلیه دیگر و محلهای امن و خلوت انجام گیرد. 
تبصره (الحاقی 26/7/1383) ـ دارندگان وسائل نقلیه حامل فرآورده های نفتی موظفند حداكثر تا پایان شهریورماه سال 1384 نسبت به نصب تجهیزات مربوط به كنترل لحظه ای سرعت مجاز، ساعت مجاز رانندگی و امثال آن اقدام نمایند. پس از آن تاریخ وسائل نقلیه حامل فرآورده های نفتی تنها در صورت نصب تجهیزات یاد شده مجاز به تردد در شب می باشند.

ماده 9ـ پارك و توقف وسائل نقلیه حامل مواد و محصولات خطرناك در طول جاده ها فقط تحت شرایط زیر امكان پذیر است. 
الف ـ نصب گوه به تعداد حداقل 2 عدد و متناسب با تعداد چرخ های وسائل نقلیه حامل مواد و محصولات خطرناك در حین توقف الزامی است. 
ب ـ موتور وسیله حامل مواد و محصولات خطرناك باید در حین توقف خاموش باشد. 
ج ـ وسائل نقلیه حامل مواد و محصولات خطرناك نباید به هیچ عنوان نشت یا سرریز داشته باشند. 
چ ـ وسائل نقلیه حامل مواد و محصولات خطرناك باید در نقاط با شیب كم توقف كنند و از پارك و توقف وسیله نقلیه در سربالایی یا سرازیریهایی كه توسط وزارت راه و ترابری به وسیله علائم مشخص شده اند، خودداری نماید.
ح ـ در مواقعی كه راننده وسیله نقلیه حامل مواد خطرناك اضطراراً مجبور به توقف شود باید وسیله نقلیه را حتی المقدور منتهی الیه سمت راست جاده در محوطه باز دور از پلها و تونلها و تأسیسات رفاهی بین راه متوقف نماید. 
خ (اصلاحی 26/7/1383) ـ در توقف های بین راه و توقفهای اضطراری باید راننده یا كمك راننده در وسیله نقلیه یا اطراف آن باقی مانده و از آن مراقبت نماید. علاوه بر این ضرورت در مواضع 10 متری ابتدا و انتهای وسیله نقلیه متوقف شده چراغهای 24 یا 12 ولتی زردرنگ الكتریكی نصب شود كه تأمین نیروی آنها مستقل از وسیله نقلیه صورت می گیرد. 

ماده 10ـ رانندگان وسائل نقلیه حامل مواد خطرناك در هنگام سوخت گیری باید موارد زیر را رعایت كنند:
الف ـ سوخت گیری حتی الامكان در پمپهای دور از شهرها و مراكز جمعیتی صورت گیرد. 
ب ـ وسیله نقلیه دیگری در جلو یا عقب وسیله نقلیه حامل مواد خطرناك مشغول سوخت گیری یا در انتظار نوبت نباشد.
ج ـ موتور وسیله نقلیه حامل مواد خطرناك باید در حین سوخت گیری خاموش باشد. 
د ـ راننده یا كمك راننده وسیله نقلیه نباید از آن دور شوند.

ماده 11ـ وسائل نقلیه حامل محمولات خطرناك نباید تحت هیچ شرایطی وسیله نقلیه دیگری را یدك كشی نموده یا توسط وسیله نقلیه دیگری یدك كشی شود.

ماده 12ـ حمل مسافر و سرنشین به استثناء راننده و كمك راننده یا عوامل دیگری كه با تشخیص متصدی حمل و نقل باید همراه محموله و وسیله نقلیه در عملیات حمل و نقل كالای خطرناك باشد، ممنوع است. 

ماده 13ـ استعمال دخانیات یا استفاده از هرگونه وسیله روشنایی یا آتش زا در داخل وسیله نقلیه یا در فاصله 50 متری آن در حین انجام عملیات حمل و نقل مواد خطرناك ممنوع است. 

ماده 14ـ چنانچه به هر دلیل در حین عملیات باراندازی یا بارگیری به ناچار باید در محوطه ای تعدادی وسیله نقلیه حامل مواد خطرناك متوقف شوند یا در توقفگاه مناسبی تعدادی از اینگونه وسائل نقلیه متوقف شده اند باید شعاع 20 متری را برای فاصله یكدیگر حفظ كنند.

ماده 15ـ در صورتی كه پمپ تخلیه كالای خطرناك از نیروی موتور وسیله نقلیه انرژی خود را كسب نمی نماید باید در حین تخلیه، موتور وسیله نقلیه خاموش باشد. 
تبصره 1ـ چنانچه وسیله نقلیه، حامل محموله خطرناكی از طبقات 6، 8 و 9 باشد و محل تخلیه و باراندازی در مكانی مسقف واقع شده باشد، باید وسیله نقلیه مجهز به موتور پمپ تخلیه محموله باشد كه منبع انرژی آن مستقل از موتور محركه وسیله نقلیه است.
تبصره 2ـ چنانچه وسیله نقلیه، حامل محموله خطرناكی از طبقات 1، 6، 8 و 9 بوده و محل تخلیه و باراندازی در مكانی مسقف واقع شده باشد باید در حین تخلیه موتور وسیله نقلیه خاموش باشد. 

ماده 16ـ حمل مواد خطرناك در بارگیر و یدك مستقل و همچنین حمل مواد خطرناك طبقات 1، 6، 8 و 9 در وسائل نقلیه مفصل دار ممنوع است. 

ماده 17ـ محمولات خطرناك از طبقه 4 و ردیف 3ـ4 باید در بارگیرهای مسقف و مقاوم نسبت به نفوذ آب و رطوبت حمل شوند.

ماده 18 (اصلاحی 26/7/1383)ـ چنانچه وسیله نقلیه حامل مواد خطرناك به دلیل نقص فنی ناچار به توقف طولانی (بر اساس نظر صاحب كالا در چارچوب مقررات سازمان راهداری و حمل و نقل جاده ای) در مسیر گردد، راننده مكلف است متصدی حمل و نقل را از موضوع مطلع نماید و متصدی حمل و نقل نیز مكلف است به محض اطلاع وسیله نقلیه مناسبی را به همراه عوامل لازم برای باراندازی وسیله نقلیه معیوب و بارگیری وسیله نقلیه اعزامی به محل توقف خودرو اعزام نماید. 

ماده 19ـ در صورت بروز سوانحی كه منجر به پخش مواد در طبیعت می گردد، متصدی حمل و نقل، موظف است سریعاً مراتب را به سازمان های امدادی اطلاع دهد. 

ماده 20ـ متصدی حمل و نقل مكلف است قبل از اعزام وسیله نقلیه جهت بارگیری و حمل محموله خطرناك برنامه زمان بندی سفر را در اختیار راننده قرار دهد و راننده نیز مكلف است برنامه تنظیمی از سوی متصدی حمل و نقل را به دقت رعایت نماید. 

ماده 21ـ مواد خطرناك از انواع زیر گروه های طبقه 1 باید در كامیون های بار بارگیر بسته یا دارای دربهای كناری ( بغل بازشو) حمل شود.

ماده 22ـ حداكثر وزن محموله از طبقه 1 در زیر گروه 1ـ1 نباید از 1000 كیلوگرم و در زیر گروه های 1ـ2 و 1ـ3 نباید از 3000 كیلوگرم در هر بارگیر تجاوز نماید.
تبصره ـ میزان حمل محمولات متعلق به نیروهای مسلح كشور در صورت ضرورت و با مسؤولیت وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح از شمول این ماده مستثنی است.

ماده 23ـ متصدی حمل و نقل مكلف است مقررات مربوط به اسناد و مدارك حمل و نقل كالای خطرناك را طبق ضوابط مندرج در ضمیمه «ب» رعایت نموده و بسته ها و جعبه های حامل مواد خطرناك نیز باید دارای برچسب ویژه ای باشند كه مشخصات كالای خطرناك و شماره طبقه مربوط به آن مطابق پیوست یك ضمیمه « الف» به دقت در آن منعكس شده باشد و روشهای بسته بندی مندرج در ضمیمه «ج» در مورد آنها رعایت گردد.

ماده 24ـ چنانچه وسیله نقلیه، حامل محموله ای از طبقه 1 بوده و مقرر است كه محموله آن در باراندازهای مختلف تخلیه گردد، نحوه بارگیری باید به نحوی باشد كه بدون جا به جا كردن سایر جعبه های حامل كالای خطرناك و به ترتیب محموله تخلیه و باراندازی شود.

ماده 25ـ چنانچه وسیله نقلیه، حامل مواد خطرناك از طبقه 1 توسط مأمورین پلیس راه ملزم به توقف شود، راننده وسیله نقلیه مكلف است در نقطه ای كه پلیس راه مشخص نموده است، توقف نماید.

ماده 26ـ در صورتی كه كاروانی از وسائل نقلیه حامل مواد خطرناك به دنبال یكدیگر در حركت باشند، رانندگان مكلف به حفظ فاصله 80 متری از یكدیگر می باشند.

ماده 27ـ محموله هایی از نوع دی اكسید كربن و اكسید نیتروژن و گازهایی از طبقه 2 باید در وسائل نقلیه بدون مفصل و در تانكرهای ثابت كه به نحو مناسبی به شاسی وسیله نقلیه محكم شده اند، حمل گردند.

ماده 28ـ حمل گازهایـی از طبقـه 2 در مخـازن كوچك و در بارگیـرهای كانتینـرهای ممنوع است. ()

ماده 29ـ حمل مایعات از طبقه 8 فقط توسط تانكرهای ثابت مجاز است و این گونه مواد نباید به صورت بشكه های مجزا روی بارگیری های كفی یا اطاقدار حمل شوند.
فصل سوم ـ مقررات مربوط به وسائل نقلیه حامل مواد و محمولات خطرناك

ماده 30ـ حمل و نقل كالاها و محمولات خطرناك در صورتی مجاز می باشد كه وسائل نقلیه حامل این گونه محمولات حائز شرایط و ضوابط مندرج در این فصل باشند.
تبصره ـ حمل و نقل مواد سوختی به صورت مایع یا گاز در صورتی كه ظرفیت وسائل نقلیه از میزان زیر تجاوز ننمایند، مشمول مقررات این آیین نامه نمی باشند.
الف ـ وسائل نقلیه دارای تانكرهای قابل انفكاك جهت حمل مایعات با حداكثر ظرفیت 1000 لیتر.
ب ـ تانك كانتینرها جهت حمل انواع گازها با حداكثر حجم 3000 لیتر.

ماده 31ـ وسائل نقلیه حامل مواد خطرناك باید علاوه بر معاینه فنی معتبر، دارای گواهینامه تأیید صلاحیت صادره از طرف مؤسسه معتبر به شرح مذكور در ضمیمه « د» این آیین نامه باشند.
تبصره 1ـ در صورت نبود مؤسسات فنی ذی صلاح در شناسایی و بازرسی فنی وسائل نقلیه حامل مواد خطرناك، شركتها و مؤسسات حمل و نقلی شاغل در بخش حمل و نقل مواد خطرناك موظفند وفق مفاد این آیین نامه صلاحیت فنی وسیله نقلیه تحت پوشش خود را به دفتر وارسی و گواهینامه ای مطابق ضمیمه « د» را تنظیم و در اختیار رانندگان و عوامل حمل و نقل كالای خطرناك قرار دهند. مسؤولیت قانونی ناشی از عدم بررسی دقیق و درست وسائل نقلیه شاغل در این بخش، متوجه این شركتها و مؤسسات بوده و هر گونه سهل انگاری در صدور چنین گواهینامه هایی مشمول مقررات ماده 6 خواهد بود. 
تبصره 2ـ مدت اعتبار این گواهینامه یك سال بوده و مالك وسیله نقلیه مكلف است ظرف یك ماه قبل از انقضاء مدت گواهینامه آن را تمدید نماید.
تبصره 3ـ چنانچه وسیله نقلیه حامل مواد خطرناك از 2 بخش مستقل كشنده و بارگیر تشكیل شده باشد باید هر كدام به تفكیك دارای یك گواهینامه تأیید صلاحیت باشند.
تبصره 4ـ چنانچه وسیله نقلیه حامل مواد خطرناك از 2 بخش كشنده و نیم یدك تشكیل شده باشد و نیم یدك به صورت مستقل دارای شماره پلاك باشد باید در بند 7 گواهینامه تأیید صلاحیت شماره پلاك نیم یدك نیز درج گردد. 

ماده 32ـ وسائل نقلیه تانكردار با بارگیرهای نیم یدك كه كانتینرهای حامل مواد خطرناك را حمل می كنند یا وسائل نقلیه ای كه مواد و محصولات خطرناك را به صورت فله ای حمل می كنند باید از مثلثهای خطر در هر دو طرف كانتینر یا تانك استفاده كنند. 

ماده 33ـ اطلاعات زیر باید به صورت خوانا روی بدنه بارگیر وسائل نقلیه تانكردار كه محمولات خطرناك را حمل نمایند درج گردد.
1ـ نام شركت یا مؤسسه حمل و نقل.
2ـ ظرفیت تانكر.
3ـ وزن خالی تانكر.
4ـ حداكثر وزن تانكر به همراه محموله.
5ـ تاریخ و مدت اعتبار بازرسی.

ماده 34ـ اطلاعات زیر باید به صورت خوانا بر روی تانك كانتینرهای حامل مواد خطرناك درج گردد:
1ـ شماره ثبت تانك كانتینر.
2ـ نام شركت تولید كننده تانك كانتینر.
3ـ شماره سریال اعلام شده توسط شركت تولیدكننده تانك كانتینر.
4ـ مقدار عددی فشار محموله بر حسب مگاپاسكال یا بار.
5ـ سال تولید تانك كانتینر.
6ـ ظرفیت تانك كانتینر برحسب لیتر.

ماده 35ـ وسائل نقلیه ای كه محمولات خطرناك با حداكثر نقطه اشتعال 32 درجه سانتی گراد را حمل می نمایند باید سرپوشیده بوده و طرح و ساخت محفظه بارگیر آنها به صورتی باشد كه محموله آنها تحت اثر دما و حرارت خارج از محیط قرار نگیرند.

ماده 36ـ حداكثر عمر تانكرهایی كه به صورت بارگیر برای حمل كالاهای خطرناك از طبقه 3 به كار می روند، نباید از 8 سال تجاوز كند.

ماده 37ـ تانكرهایی كه در آنها محمولاتی از طبقات 5 ـ2 و 8 حمل می شوند باید از ورقی با پوشش گالوانیزه ساخته شوند و عمر آنها نیز از 4 سال تجاوز ننماید.

ماده 38ـ وسائل نقلیه حامل مواد خطرناك باید در سطح قائم عقب دارای مثلث نارنجی رنگ به طول قاعده 40 سانتی متر و ارتفاع 30 سانتی متر با خط مشكی حاشیه ای به ضخامت 15 میلی متر باشند.
تبصره 1ـ وسائل نقلیه تانكردار و بارگیرهایی كه دارای بیش از یك تانكر برای حمل و نقل كالای خطرناك هستند باید علاوه بر نصب مثلث موضوع این ماده به دو مثلث خطر با همان ابعاد در طرفین نیز مجهز باشند.
تبصره 2ـ وسائل نقلیه حامل محمولات خطرناك به صورت جامد و فله ای، علاوه بر نصب مثلث خطر موضوع این ماده، باید تابلوهای نارنجی كه شماره كالای خطرناك، شماره خطر و سایر مشخصات لازم در آن ثبت شده است را مطابق ضمیمه « ه‍« داشته باشند.

ماده 39ـ وسائل نقلیه حامل مواد خطرناك باید به وسائل اطفای حریق متناسب با نوع وسیله نقلیه و میزان قابلیت اشتعال كالاهای حمل شده مجهز باشند.
فصل چهارم ـ مقررات مربوط به راننده و خدمه وسائل نقلیه حامل مواد و محمولات خطرناك

ماده 40ـ حمل و نقل كالاها و محمولات خطرناك در صورتی مجاز می باشد كه رانندگان و كمك رانندگان وسائل نقلیه حامل این گونه محمولات حائز شرایط و ضوابط مندرج در این فصل باشند.

ماده 41ـ رانندگان وسائل نقلیه حامل مواد خطرناك باید دارای گواهینامه معتبر متناسب با نوع وسیله نقلیه تحت راهبری خویش بوده و حداقل مدت 3 سال از زمان صدور گواهینامه نیز سپری شده باشد.
تبصره 1ـ حداقل سن رانندگان كه قصد فعالیت در زمینه حمل و نقل مواد خطرناك را دارند، 26 سال تمام می باشد.
تبصره 2ـ حداكثر سن مجاز برای رانندگان وسائل نقلیه حامل مواد خطرناك 50 سال تمام می باشد. اما در صورت عدم بروز تخلفات از جانب راننده با در نظر گرفتن امتیازبندی تخلفات راننده، متصدی حمل و نقل می تواند با موافقت سازمان از رانندگان با سن بیش از 50 سال و كمتر از 60 سال استفاده نماید.
تبصره 3 (الحاقی 21/7/1388) ـ رانندگان وسائل نقلیه حامل فرآورده های نفتی كه با معرفی شركت ملی پالایش و پخش فرآورده های نفتی ایران و تحت نظارت سازمان راهداری و حمل و نقل جاده ای آموزشهای ویژه حمل مواد خطرناك را گذرانده باشند، در صورت قبولی در آزمون مربوط و اخذ تأییدیه از سازمان یاد شده، بدون در نظر گرفتن مدت زمان طی شده از صدور گواهینامه پایه یكم مجاز به فعالیت در امر حمل و نقل فرآورده های نفتی خطرناك می باشند.

ماده 42ـ آن دسته از رانندگان كه مواد خطرناك را داخل تانكرهای ثابت یا تانكرهای قابل انتقال با ظرفیت بیش از 1000 لیتر یا تانك كانتینرهای با ظرفیت بیش از 3000 لیتر حمل می كنند و همچنین رانندگانی كه به حمل این مواد توسط وسائل نقلیه با وزن ناخالص بیش از 3500 كیلوگرم اقدام می نمایند، باید علاوه بر گواهینامه متناسب با رانندگی وسیله نقلیه، تأییدیه ویژه ای كه مؤید آشنایی با موضوع حمل و نقل مواد خطرناك، مفاد آیین نامه حمل و نقل جاده ای مواد خطرناك، اقدامات احتیاطی جهت اجتناب از بروز حوادث ناشی از حمل و نقل مواد خطرناك و اقدامات پیشگیرانه در جهت جلوگیری از حوادث ناشی از حمل و نقل جاده ای این مواد را مطابق نمونه مذكور در ضمیمه و در اختیار داشته باشند.
تبصره 1 ـ برای صدور تأییدیه ویژه، شركتها و مؤسسات حمل و نقلی كه به جابه جایی مواد خطرناك مبادرت می ورزند، مكلفند بر اساس ضوابط و دستورالعمل های ارائه شده از طرف سازمان راهداری و حمل و نقل جاده ای اقدام به برگزاری دوره های آموزشی نموده و تأییدیه ویژه را به رانندگان ارائه كنند.
تبصره 2 (الحاقی 26/7/1383) ـ در مورد رانندگان وسائل نقلیه حامل فرآورده های نفتی، شركت ملی پخش فرآورده های نفتی مكلف است دستور عمل آموزشی رانندگان مربوط در خصوص نحوه مقابله با مخاطرات ناشی از حمل كالاهای مذكور و نیز چگونگی بارگیری و حمل كالاهای موصوف را تهیه نماید و پس از تأیید سازمان راهداری و حمل و نقل جاده ای، در اختیار متصدیان حمل و نقل این قبیل مواد خطرناك قرار دهد.

ماده 43ـ رانندگان وسائل نقلیه مكلفند قبل از آغاز عملیات حمل و نقل وسائل و لوازم زیر را به همراه داشته باشند و در صورت لزوم از آنها استفاده كنند.
1ـ جلیقه زرد رنگ احتیاط مطابق با استاندارد EN471 .
2ـ عینك حفاظتی مناسب جهت حفاظت از چشم در مقابل حرارت و خطرات ناشی از واكنشهای شیمیایی مواد خطرناك.
3ـ ماسك مناسب برای تصفیه بخارها و گازهای ناشی از محمولات سمی.
4ـ دستكش لاستیكی مناسب و مقاوم در برابر مواد شیمیایی.
5ـ چكمه لاستیكی مقاوم در برابر مواد شیمیایی.
6ـ تن پوشی سراسری از جنس مواد ضدآب (WATER PROOF) و مقاوم در برابر مواد شیمیایی.
7ـ چراغ قوه دستی.
8ـ بطری حاوی مایع شستشوی چشم.
9ـ بطری حاوی آب.

ماده 44ـ به منظور كنترل و ارزیابی میزان تخلفات رانندگی رانندگان و شركتهای حمل و نقل از مفاد این آیین نامه، دستورالعمل امتیازبندی تخلفات و نحوه برخورد با رانندگان و شركتها توسط سازمان راهداری و حمل و نقل جاده ای و معاونت راهنمایی و رانندگی و امور حمل و نقل ناجا تهیه و به مرحله اجراء گذارده خواهد شد.

ماده 45ـ استفاده از راننده ای كه حائز كلیه شرایط راننده اصلی باشد، همراه وسیله نقلیه حامل مواد خطرناك اجباری است.

ماده 46ـ رعـایت كنوانسیـون بازل و مصـوبات مرتبط با آن در حمل و نقل جـاده ای لازم لاجراء است.